Przepisy dotyczące pyłów i zapylenia

W unijnych przepisach dotyczących ochrony środowiska zastosowanie ma parametr PM10 a coraz częściej na szczęście wchodzi do użycia parametr PM2,5. Obecnie na stronach Wojewódzkich inspektoratów Ochrony Środowiska można znaleźć informacje dotyczące czystości i jakości powietrza, jak również szereg szczegółowych opracowań. W tym ujęciu, pyły są tylko częścią szerzej rozumianej tematyki czystości powietrza.

Na terenie Unii obowiązuja dwie dyrektywy : 1999/30/EC 96/62/EC, które ustalają normy emisji dla pyłów PM10

pyly6

Faza 1 od stycznia 2005 Faza 2 od stycznia 2010
Średna roczna 40 mikrogramów/m3 20 mikrogramów/m3
Średna dobowa 50 mikrogramów/m3 50 mikrogramów/m3
Dopuszczalna ilośc przekroczeń średniej dobowej

35

7

Tak jak wyżej napisano, ograniczanie emisji pyłów PM10 jest o tyle pożyteczne, że również przy okazji ogranicza się pylenie drobniejszymi frakcjami, niemniej analizowanie pylenia przez pryzmat PM10 jest niewystaczające
Dodatkowo opublikowano zatem Dyrektywę 2008/50/EC, która nałożyła konkretne wymogi w zakresie monitoringu i zarządzania czystością powietrza w zakresie frakcji pyłów respirablinych PM2,5 .

Wikipedia podaje następujące dane jeśli chodzi o najbardziej zapylone miasta świata (zapewne średnia roczna)
lokalizacja mikrogramów/m3
Kair 169
Delhi 150
Kalkuta 128
Tianjin` 125
Chongqing 123
Kanpur 109
Lucknow 109
Jakarta 104
Shenyang 101

Poziom średniego zapylenia w Polsce jest zapewne mniejszy niż w Azji, niemniej należy pamiętać, że są od tej reguły wyjątki, np. pod koniec stycznia WIOŚ w Rzeszowie podawał na swoich stronach http://www.wios.rzeszow.pl/pl/0/3/121//start.html że stężenie pyłu PM2.5 średniodobowo wyniosło poziomu 280. Również w wielu mniejszych miejscowościach, “gospodarni” sąsiedzi palący czym popadnie (plastikiem) w kominkach tworzą trujący koktajl pyłów i chemikaliów rakotwórczych którym częstują siebie i innych niezależnie od tego że odbywa się to z dala od wielkich aglomeracji.
Skontaktuj się mailowo w sprawie tego materiału:[contact-form 2 “kontakt z autorem”]

Szkodliwość pyłów dla zdrowia

komin

Pyły są olbrzymim zagrożeniem zdrowia człowieka, odpowiedzialnych za wiele chorób dróg oddechowych (dobrze udokumentowane pylice) , w tym dość prawdopodobnie również za alergie i występowanie astmy. Pyły osiadają na ściankach pęcherzyków płucnych, co może utrudnić wymianę gazową. Pył podrażnia naskórek i śluzówki oraz nasila choroby alergiczne.

Mówiąc wprost pyły powoli nas zabijają, i kolejne źrodła emisji pyłów powinny być eliminowane ze środowiska tak jak nieoczyszczone ścieki czy wyrzucanie toksycznych odpadów do ziemi. Rzecz jest w tym że pyły są przeważnie bezwonne, często trudno zauważalne, i z powodu niskiej świadomości społeczeństwa, pyły nie mają takiej obecności medialnej jak np. emisje CO2 czy problematyka zatrutych zbiorników wodnych. Wynika to z prostego odroczenia skutków w czasie, spożycie zanieczyszczonej wody powoduje natychmiastowe problemy zdrowotne. W przypadku pyłów, negatywny, kumulujący się efekt utraty zdrowia jest odwleczony o wiele lat. Szkodliwość pyłów zależy od wielu czynników takich jak szybkośc przekazywanie do organizmu szkodliwych związków chemicznych, ilośc pyłu. Jedna rzecz niemniej jest oczywista ? im mniejsze średnice pyłu tym groźniejsze. Wynika to z trzech powodów- trudność wykrycia, zdolność unoszenia się w powietrzu oraz łatwość wnikania w płuca. Dla przykładu uznaje się, że pyły w kategorii PM 2,5 ( średnica 2,5 mikrometra) czyli tej, która dopiero zaczyna być poważnie monitowowana i zwalczana w Unii, podróżują w powietrzu do 2500 km.

Trzeba pamiętać, że przy takiej samej średnicy i gęstości drobina pyłu o średnicy dziesięć mikrometrów odpowiada wagowo tysiącu drobin o srednicy jednego mikrometra. Te tysiąc drobin mają dużo większą powierzchnię aktywną i wnikają dużo głębiej w organizm człowieka powodując znacznie bardziej katastrofalne skutki.

Bardzo toksyczne są tzw DPM -Diesel Particulate Matter, czyli mikrocząsteczki sadzy powstające w nowoczesnych silnikach diesla. Wnikają one z łatwością w płuca i zawierają szereg toksycznych substancji takich jak substancje pierścieniowe, przyklejonych do ich powierzchni. Te cząsteczki odpowiadają za szereg schorzeń związanych z układem krążenia, układem oddechowym, jak również z chorobami nowotworowymi.

Kolejnym szkodliwym zjawiskiem, będącym patologią społeczną jest spalanie śmieci, zwłaszcza plastików w niewielkich piecach i kominkach na obszarach zabudowy jednorodzinnej. Niewielkie piece mają niewielką sprawność spalania, produkują znaczne ilości sadzy, pyłów oraz substancji rakotwórczych czyli węglowodorów pierścioniowych powstających przy spalaniu plastików w relatywnie niewysokiej temperaturze. Sprawia to, że osoby wrażliwe na zapylenie i zatrucie powietrza czują się znacznie lepiej w dużym mieście, niż przebywając w domu w podmiejskich miejscowościach w któruch ?nie sposób otworzyć wieczorem okna w chłodny bezwietrzny jesienny wieczór?

Jedną z niewielu dobrych wiadomości dla odmiany, są sukcesy polskiej firmy Telesto, która opracowała system mgłowego odpylania znajdujący coraz szersze zastosowanie w przemyśle.
Skontaktuj się mailowo w sprawie tego materiału:[contact-form 2 “kontakt z autorem”]

Odpylanie, pyły, o co w tym chodzi?

pyly2

Pyły to potoczna nazwa drobin ciał stałych, a czasami cieczy, zawieszonych w gazie. Najczęściej stykamy się z zapyleniem w powietrzu atmosferycznym. Nazwa ?pył? odnosi się do samej frakcji stałej, co stanowi podstawową różnicę w porównaniu z pojęciem ?aerozol?. Aerozol oznacza bowiem mieszaninę gazu z pyłem lub cieczą, czyli łącznie frakcję gazową i stałą.

W językach obcych spotykamy bardzo różne nazwy i terminologie, częściowo nakładające się na siebie. W angielskim najczęściej przyjął się termin Particulate Matter ale spotykane są również terminy dust, smoke, spray, fume, fly-ash. W języku niemieckim spotykamy wyrażenia Staub, Flugasche, rauchdampf. W języku francuskim mamy terminy poussiere, fumee de combustion czy ogólnie fumee.

Istnieje bardzo wiele źródeł pylenia: naturalne i te zależne od człowieka czyli antropogeniczne, związane z produkcją, transportem czy energetyką. Pomimo tego, że pylenie towarzyszyło od zarania pewnym formom działalności człowieka ? pozyskiwaniu węgla, produkcji materiałów budowlanych, obróbce mechanicznej materiałów, czy obecnie transportowi samochodowemu, przed nami stoi zadanie uzmysłowienia sobie negatywnych skutków zapylenia i ograniczenia ilości emisji pyłów, ponieważ zanieczyszczają środowisko naturalne.

Każdy z rodzajów pyłów ma swoją specyfikę rozumianą jako skład chemiczny, rozmiary czy inne cechy fizyko-chemiczne.

Odpylanie,czyli eliminacja pyłów z powietrza zachodzi na kilka sposobów, dzięki wielu procesom. Jednym z najprostszych z nich jest naturalne osiadanie (sedymentacja). Prędkośc sedymentacji zależy od masy i wymiarów cząstki. Kolejnym procesem naturalnego odpylania jest osiadanie cząstek stałych wskutek opadów deszczu (nie dotyczy najmniejszych frakcji). Przemysł stosuje wiele metod ograniczania emisji zanieczyszczeń powietrza, (w szczególności odpylania) za pomocą urządzeń takich jak filtry, skrubery, a ostatnio nowoczesne technologie oparte na wytwarzaniu mgły. Trzeba jednak pamiętać, że monitoring pyłów i skutków ich usuwania dalej się rozwija, zatem być może w przyszłości bedą potrzebne jeszcze bardziej radykalne działania.

Odpylanie jako dziedzina wiedzy ma przed sobą wielką przyszłość, ze względu na katastrofalne skutki jakie zapylenie powietrza niesie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Niewielkie niewidzialne gołym okiem cząstki wnikają do organizmów żywych wdychane razem z powietrzem. Niosą ze sobą szereg toksycznych substancji, które podróżują po całym organizmie docierając nawet do mózgu. Uwalniają swój toksyczny ładunek powodując schorzenia takie jak choroby układu krążenia, układu oddechowego i inne. Koszty społeczne z tym związane są poważnym problemem społecznym i siłą napędową rozwóju wiedzy o odpylaniu.

Skontaktuj się mailowo w sprawie tego materiału:[contact-form 2 “kontakt z autorem”]

Klasyfikacja pyłów

Klasyfikacja pyłów wg wielkości ziaren (Jan Juda ?Pomiary zapylenia i technika odpylania?, książka wydana w 1968 roku )

  • Pył gruby wymiary ziaren 1000 do 500 mikrometrów
  • Pył średni wymiary ziaren 500 do 50 mikrometrów
  • Pył drobny wymiary ziaren 60 do 5 mikrometrów
  • Pył bardzo drobny wymiary ziaren 5 do 1 mikrometra

pyly3
Klasyfikacja ta odzwierciedlała ówczesne możliwości pomiarowe.
Obecnie klasyfikacja wielkościowa koncentruje się wokół pyłów poniżej 10 mikrometrów:

  • Pył gruby (PM 10) wymiary ziaren powyżej10 mikrometrów
  • Pył średni wymiary ziaren między 10 a 2,5 mikrometrów
  • Pył respirabilny (PM 2,5) wymiary ziaren poniżej 2,5 mikrometrów
  • Pył drobny(fine) wymiary ziaren około 1 mikrometr
  • Pył bardzo drobny(Ultrafine) wymiary ziaren poniżej 0,1 mikrometra

Pyły można podzielić również na pyły dyspersyjne (powstają w wyniku mechanicznego rozdrabniania substancji, posiadają kształt mniej regularny) i pyły kondensacyjne (powstają wskutek skraplania się i zestalania związków chemicznych, mają bardziej kulisty kształt)

Pyły naturalne pochodzą z następujących źródeł;

  • erozja skalna
  • nawiewanie z obszarów pustynnych
  • pyłki traw i kwiatów
  • cząstki soli powstałe z morskich i oceanicznych aerozoli
  • popioły z pożarów lasu
  • pyły wulkaniczne, na przykład z ostatniego wybuchu wulkanu na Islandii

Pyły pochodzenia antropogenicznego wytwarzane są najczęściej przy okazji:
wydobycia, sortowania, transportu i przeładunku surowców górniczych. Kilka procent urobku kopalni węgla traconych jest w postaci pyłu. Osoby mieszkające przy miejscach przeładunku węgla mogą zaświadczyć o prawdziwej skali tego problemu.

Spalania paliw stałych. – Jest to jednym z podstawowych czynników tworzących zapylenie powietrza. Ilość emitowanych pyłów jest oczywiście funkcją rodzaju paliwa, sprawności urządzeń, warunków spalania i jakości urządzeń odpylających.

Produkcja materiałów budowlanych, cementownie, kamieniołomy itp. Na szczęście nie istnieje już problem zakładów produkujących wyroby azbestowe, pozostaje jednak problem jego zabezpieczenia w środowisku. Długo pamiętać będę wizytę w Zakładach Wyrobów Azbestowych w Wierzbicy, gdzie w przychodni zakładowej na honorowym miejscu stało urządzenie do oznaczania stopnia pylicy pracowników
Metalurgia przygotowanie i operowanie olbrzymimi ilościami rudy, koksu topników stwarza wiele okazji do powstawania pyłów. Ten sektor przemysłu ma tendencję stagnującą w Polsce
Przemysł chemiczny ? pyły wytwarzane w procesach produkcyjnych wymagają starannej eliminacji, ponieważ zawieraja szereg aktywnych związków chemicznych które mogłyby być bardzo toksyczne dla środowiska
Motoryzacja i transport. Emisji sadzy z silników spalinowych, ścieranie się opon, elementów sprzęgła czy hamulców jest istotnym elementem zatruwającym nasze środowisko. Nie trzeba dodawać, że problem dotyczy każdego zmotoryzowanego i każdego mieszkającego w większym skupisku ludzkim.

Skontaktuj się mailowo w sprawie tego materiału:[contact-form 2 “kontakt z autorem”]