Odpylanie, pyły, o co w tym chodzi?

pyly2

Pyły to potoczna nazwa drobin ciał stałych, a czasami cieczy, zawieszonych w gazie. Najczęściej stykamy się z zapyleniem w powietrzu atmosferycznym. Nazwa ?pył? odnosi się do samej frakcji stałej, co stanowi podstawową różnicę w porównaniu z pojęciem ?aerozol?. Aerozol oznacza bowiem mieszaninę gazu z pyłem lub cieczą, czyli łącznie frakcję gazową i stałą.

W językach obcych spotykamy bardzo różne nazwy i terminologie, częściowo nakładające się na siebie. W angielskim najczęściej przyjął się termin Particulate Matter ale spotykane są również terminy dust, smoke, spray, fume, fly-ash. W języku niemieckim spotykamy wyrażenia Staub, Flugasche, rauchdampf. W języku francuskim mamy terminy poussiere, fumee de combustion czy ogólnie fumee.

Istnieje bardzo wiele źródeł pylenia: naturalne i te zależne od człowieka czyli antropogeniczne, związane z produkcją, transportem czy energetyką. Pomimo tego, że pylenie towarzyszyło od zarania pewnym formom działalności człowieka ? pozyskiwaniu węgla, produkcji materiałów budowlanych, obróbce mechanicznej materiałów, czy obecnie transportowi samochodowemu, przed nami stoi zadanie uzmysłowienia sobie negatywnych skutków zapylenia i ograniczenia ilości emisji pyłów, ponieważ zanieczyszczają środowisko naturalne.

Każdy z rodzajów pyłów ma swoją specyfikę rozumianą jako skład chemiczny, rozmiary czy inne cechy fizyko-chemiczne.

Odpylanie,czyli eliminacja pyłów z powietrza zachodzi na kilka sposobów, dzięki wielu procesom. Jednym z najprostszych z nich jest naturalne osiadanie (sedymentacja). Prędkośc sedymentacji zależy od masy i wymiarów cząstki. Kolejnym procesem naturalnego odpylania jest osiadanie cząstek stałych wskutek opadów deszczu (nie dotyczy najmniejszych frakcji). Przemysł stosuje wiele metod ograniczania emisji zanieczyszczeń powietrza, (w szczególności odpylania) za pomocą urządzeń takich jak filtry, skrubery, a ostatnio nowoczesne technologie oparte na wytwarzaniu mgły. Trzeba jednak pamiętać, że monitoring pyłów i skutków ich usuwania dalej się rozwija, zatem być może w przyszłości bedą potrzebne jeszcze bardziej radykalne działania.

Odpylanie jako dziedzina wiedzy ma przed sobą wielką przyszłość, ze względu na katastrofalne skutki jakie zapylenie powietrza niesie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Niewielkie niewidzialne gołym okiem cząstki wnikają do organizmów żywych wdychane razem z powietrzem. Niosą ze sobą szereg toksycznych substancji, które podróżują po całym organizmie docierając nawet do mózgu. Uwalniają swój toksyczny ładunek powodując schorzenia takie jak choroby układu krążenia, układu oddechowego i inne. Koszty społeczne z tym związane są poważnym problemem społecznym i siłą napędową rozwóju wiedzy o odpylaniu.

Skontaktuj się mailowo w sprawie tego materiału:[contact-form 2 “kontakt z autorem”]

Klasyfikacja pyłów

Klasyfikacja pyłów wg wielkości ziaren (Jan Juda ?Pomiary zapylenia i technika odpylania?, książka wydana w 1968 roku )

  • Pył gruby wymiary ziaren 1000 do 500 mikrometrów
  • Pył średni wymiary ziaren 500 do 50 mikrometrów
  • Pył drobny wymiary ziaren 60 do 5 mikrometrów
  • Pył bardzo drobny wymiary ziaren 5 do 1 mikrometra

pyly3
Klasyfikacja ta odzwierciedlała ówczesne możliwości pomiarowe.
Obecnie klasyfikacja wielkościowa koncentruje się wokół pyłów poniżej 10 mikrometrów:

  • Pył gruby (PM 10) wymiary ziaren powyżej10 mikrometrów
  • Pył średni wymiary ziaren między 10 a 2,5 mikrometrów
  • Pył respirabilny (PM 2,5) wymiary ziaren poniżej 2,5 mikrometrów
  • Pył drobny(fine) wymiary ziaren około 1 mikrometr
  • Pył bardzo drobny(Ultrafine) wymiary ziaren poniżej 0,1 mikrometra

Pyły można podzielić również na pyły dyspersyjne (powstają w wyniku mechanicznego rozdrabniania substancji, posiadają kształt mniej regularny) i pyły kondensacyjne (powstają wskutek skraplania się i zestalania związków chemicznych, mają bardziej kulisty kształt)

Pyły naturalne pochodzą z następujących źródeł;

  • erozja skalna
  • nawiewanie z obszarów pustynnych
  • pyłki traw i kwiatów
  • cząstki soli powstałe z morskich i oceanicznych aerozoli
  • popioły z pożarów lasu
  • pyły wulkaniczne, na przykład z ostatniego wybuchu wulkanu na Islandii

Pyły pochodzenia antropogenicznego wytwarzane są najczęściej przy okazji:
wydobycia, sortowania, transportu i przeładunku surowców górniczych. Kilka procent urobku kopalni węgla traconych jest w postaci pyłu. Osoby mieszkające przy miejscach przeładunku węgla mogą zaświadczyć o prawdziwej skali tego problemu.

Spalania paliw stałych. – Jest to jednym z podstawowych czynników tworzących zapylenie powietrza. Ilość emitowanych pyłów jest oczywiście funkcją rodzaju paliwa, sprawności urządzeń, warunków spalania i jakości urządzeń odpylających.

Produkcja materiałów budowlanych, cementownie, kamieniołomy itp. Na szczęście nie istnieje już problem zakładów produkujących wyroby azbestowe, pozostaje jednak problem jego zabezpieczenia w środowisku. Długo pamiętać będę wizytę w Zakładach Wyrobów Azbestowych w Wierzbicy, gdzie w przychodni zakładowej na honorowym miejscu stało urządzenie do oznaczania stopnia pylicy pracowników
Metalurgia przygotowanie i operowanie olbrzymimi ilościami rudy, koksu topników stwarza wiele okazji do powstawania pyłów. Ten sektor przemysłu ma tendencję stagnującą w Polsce
Przemysł chemiczny ? pyły wytwarzane w procesach produkcyjnych wymagają starannej eliminacji, ponieważ zawieraja szereg aktywnych związków chemicznych które mogłyby być bardzo toksyczne dla środowiska
Motoryzacja i transport. Emisji sadzy z silników spalinowych, ścieranie się opon, elementów sprzęgła czy hamulców jest istotnym elementem zatruwającym nasze środowisko. Nie trzeba dodawać, że problem dotyczy każdego zmotoryzowanego i każdego mieszkającego w większym skupisku ludzkim.

Skontaktuj się mailowo w sprawie tego materiału:[contact-form 2 “kontakt z autorem”]